พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา (2455)/ภาค 1/สารบานเรื่อง

สารบานเรื่อง
สร้างกรุงศรีอยุธยา น่า
สร้างพระที่นั่งไพฑูริย์มหาปราสาท "
สร้างพระที่นั่งไพชยนต์มหาปราสาท "
สร้างพระที่นั่งไอสวรรย์มหาปราสาท "
ให้พระบรมราชาพี่พระมเหษีครองเมืองสุพรรณบุรี "
ให้พระราเมศวรราชโอรสครองเมืองลพบุรี "
ชื่อเมืองประเทศราชขึ้นกรุงศรีอยุทธยา "
ให้พระราเมศวรไปตีกรุงกัมพูชา "
ให้สมเด็จพระบรมราชาธิราชไปตีกรุงกัมพูชา "
ถวายตำหนักเวียงเหล็กเปนวัดพุทไธสวรรย์ "
สร้างวัดป่าแก้ว "
สมเด็จพระรามาธิบดีสวรรคต "
สมเด็จพระบรมราชาธิราชชิงราชสมบัติ น่า
เสด็จไปเอาเมืองฝ่ายเหนือ น่า
ได้เมืองเหนือทั้งปวง "
เสด็จไปเอาเมืองนครพังคา เมืองแซงเซรา "
เสด็จไปเอาเมืองชากังราว ครั้งที่ ๑ "
สร้างพระศรีรัตนมหาธาตุ "
เสด็จไปเอาเมืองพิศณุโลก "
เสด็จไปเอาเมืองชากังราว ครั้งที่ ๒ "
เสด็จไปเอาเมืองชากังราว ครั้งที่ ๓ "
เสด็จไปเอาเมืองเชียงใหม่ "
ได้เมืองนครลำปาง "
สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๑ สวรรคต "
พระราเมศวรจับพระเจ้าทองจันทร์ปลงพระชนม์ น่า
เสด็จไปตีเมืองเชียงใหม่ น่า
ได้เมืองเชียงใหม่ "
เสด็จกลับ ทำพิธีประเวศพระนคร ครั้งที่ ๑ "
ส่งเชลยเชียงใหม่ไปไว้หัวเมืองชายทเล น่า
สร้างวัดมหาธาตุ "
เฉลิมพระราชมณเฑียร "
พระยากัมพูชามาตีเมืองชลบุรี "
เสด็จไปตีกรุงกัมพูชา "
ได้กรุงกัมพูชา "
เสด็จกลับ ทำพิธีประเวศพระนคร "
ญวนมารบ รักษากรุงกัมพูชายาก จึงให้กวาดครัวขอม
 มาสู่พระนคร "
สร้างวัดภูเขาทอง "
สมเด็จพระราเมศวรสวรรคต "
เจ้าพระยามหาเสนาเปนขบถ น่า
พระนครอินทรเข้ามาจากสุพรรณ ชิงราชสมบัติ "
ให้สมเด็จพระเจ้ารามไปอยู่เมืองปทาคูจาม น่า
เมืองเหนือเปนจลาจล "
เสด็จขึ้นไปปราบเมืองเหนือถึงเมืองพระบาง "
ตั้งลูกหลวงครองเมืองสุพรรณ เมืองแพรกศรีราชา
 แลเมืองไชยนาท น่า
สมเด็จพระอินทราชาธิราชสวรรคต "
เจ้าอ้ายพระยา เจ้ายี่พระยา ชิงราชสมบัติกัน "
เจ้าสามพระยาได้ราชสมบัติ "
สร้างวัดราชบุรณะ น่า
ก่อพระเจดีย์ตรงที่เจ้าอ้าย เจ้ายี่ ชนช้าง "
เสด็จไปกรุงกัมพูชา (พระนครหลวง) "
ได้กรุงกัมพูชา "
ขนรูปสัตวของโบราณมาจากกรุงกัมพูชา "
สร้างวัดมเหยงค์ "
ตั้งพระราเมศวรราชโอรสไปครองเมืองพิศณุโลก "
ไฟไหม้พระราชมณเฑียร "
ไฟไหม้พระที่นั่งตรีมุข "
เสด็จไปตีเมืองเชียงใหม่ ครั้งที่ ๑ "
เสด็จไปตีเมืองเชียงใหม่ ครั้งที่ ๒ "
ได้เมืองเชียงใหม่ "
สมเด็จพระบรมราชาธิราชสวรรคต "
ย้ายพระราชวังมาตั้งริมน้ำ น่า ๑๐
สร้างพระที่นั่งเบญจรัตนปราสาท " ๑๐
สร้างพระที่นั่งสรรเพชญ์ปราสาท " ๑๐
ตั้งตำแหน่งอรรคมหาเสนาแลจตุสดมภ์ " ๑๐
ตั้งตำแหน่งศักดินา " ๑๐
สร้างวัดพระราม " ๑๐
คนออกทรพิศม์ตายมาก " ๑๐
แต่งทัพไปตีเมืองมะละกา " ๑๐
แต่งทัพไปตีเมืองศรีสพเถิน เสด็จหนุนทัพไปถึงบ้านโคน " ๑๐
เข้าแพง " ๑๐
หล่อรูปพระโพธิสัตว ๕๕๐ ชาติ " ๑๐
สร้างวัดจุฬามณี (ที่เมืองพิศณุโลก) " ๑๐
พระยาชะเลียงขบถ เอาครัวไปขึ้นเชียงใหม่ " ๑๐
พระยาชะเลียงนำทัพเชียงใหม่มาตีเมืองเหนือ " ๑๑
สมเด็จพระบรมไตรโลกนารถกับพระอินทราชา
 รบทัพเชียงใหม่ที่เมืองกำแพงเพ็ชร " ๑๑
พระอินทราชาชนช้างด้วยหมื่นนคร " ๑๑
สร้างวิหารวัดจุฬามณี น่า ๑๑
สมเด็จพระบรมไตรโลกนารถทรงผนวชที่วัดจุฬามณี " ๑๑
สมเด็จพระบรมไตรโลกนารถสวรรคต " ๑๑
มหาราชเชียงใหม่ชิงราชสมบัติกับท้าวลูก
 (ท้าวลก คือ ติโลกราช) น่า ๑๑
ได้ช้างเผือกพัง " ๑๑
สมภพ (พระบรมราชา) พระราชโอรส " ๑๑
เสด็จไปเมืองชะเลียง " ๑๑
ตั้งเมืองนครไทย " ๑๒
พระราชทานอภิเศกพระยาเมืองขวาเปนพระยาล้านช้าง " ๑๒
ฉลองพระศรีรัตนมหาธาตุ " ๑๒
พระบรมราชาราชโอรสทรงผนวช (สามเณร) " ๑๒
ตั้งพระบรมราชาเปนพระมหาอุปราช " ๑๒
มหาราชเชียงใหม่ท้าวลูกพิราไลย " ๑๒
พระบรมราชาเสด็จไปตีเมืองทวาย " ๑๒
แรกก่อกำแพงเมืองพิไชย " ๑๒
สมเด็จพระอินทราชาสวรรคต " ๑๒
ประดิษฐานพระอัฐิสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถแลสมเด็จ
 พระอินทราชาในมหาสถูป (วัดพระศรีสรรเพชญ์) น่า ๑๓
ทำพระราชพิธีเบญจาเพศ เล่นการดึกดำบรรพ์ " ๑๓
ทำพระราชพิธีปฐมกรรม " ๑๓
หล่อพระพุทธรูปศรีสรรเพชญ์ " ๑๓
สร้างพระวิหารวัดศรีสรรเพชญ์ " ๑๓
ทำตำราพิไชยสงคราม " ๑๓
แรกทำสารบาญชี " ๑๓
ชำระคลองสำโรงไปศีศะจรเข้ " ๑๓
ชำระคลองทับนางไปปากน้ำเจ้าพระยา " ๑๓
ขุดได้เทวรูปโบราณ สร้างศาลไว้ที่เมืองพระประแดง " ๑๓
เกิดเหตุเรื่องบัตรสนเท่ห์ ให้ฆ่าขุนนางมาก " ๑๔
น้ำน้อย เข้าตายฝอย " ๑๔
ตั้งพระอาทิตยวงษ์ราชโอรสเปนพระมหาอุปราชครองเมือง
 พิศณุโลก " ๑๔
สมเด็จพระรามาธิบดีสวรรคต " ๑๔
สมเด็จพระบรมราชามหาพุทธางกูรสวรรคต น่า ๑๔
พระไชยราชาปลงพระชนม์สมเด็จพระรัฏฐาธิราช น่า ๑๕
แรกให้พูนดินวัดชีเชียง น่า ๑๕
เสด็จไปเชียงกราน " ๑๕
เสด็จไปตีเมืองเชียงใหม่ ครั้งที่ ๑ " ๑๕
ไฟไหม้ใหญ่ในพระนคร " ๑๕
เสด็จไปตีเมืองเชียงใหม่ ครั้งที่ ๒ " ๑๖
สมเด็จพระไชยราชาธิราชสวรรคต " ๑๖
พระเทียรราชาออกทรงผนวช น่า ๑๗
มีช้างบำรูงา " ๑๗
ท้าวศรีสุดาจันทร์เปนชู้กับพันบุตรศรีเทพ " ๑๗
ตั้งพันบุตรศรีเทพเปนขุนวรวงษาว่าราชการแผ่นดิน " ๑๘
ราชาภิเศกขุนวรวงษาธิราช น่า ๑๙
ขุนวรวงษาธิราชปลงพระชนม์สมเด็จพระแก้วฟ้า " ๑๙
ขุนพิเรนทรเทพกับข้าราชการคิดถวายราชสมบัติแก่พระเทียรราชา " ๑๙
พระเทียรราชาเสี่ยงเทียน " ๒๐
ขุนพิเรนทรเทพกับข้าราชการกำจัดขุนวรวงษาธิราชกับท้าว
 ศรีสุดาจันทร์ " ๒๓
ถวายราชสมบัติแก่พระเทียรราชา " ๒๓
ราชาภิเศกสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ น่า ๒๔
ตั้งขุนพิเรนทรเทพเปนพระมหาธรรมราชา " ๒๔
พระราชทานพระวิสุทธิกระษัตรีราชธิดาเปนมเหษีพระมหา
 ธรรมราชา " ๒๕
ปูนบำเหน็จข้าราชการที่กำจัดขุนวรวงษาธิราช " ๒๕
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๑ พระเจ้าหงษาวดีตเบงชเวตี
 หรือสุวรรณเอกฉัตร ยกมาถึงกรุงฯ แล้วกลับ " ๒๖
พระยาลแวกยกมาตีเมืองปาจิณบุรี " ๒๗
ถวายวังเดิมสร้างเปนวัดวังไชย " ๒๗
ทำพระราชพิธีปฐมกรรมที่ตำบลท่าแดง " ๒๗
เสด็จไปตีเมืองลแวก " ๒๘
พระยาลแวกยอมแพ้ ถวายนักพระสุโท นักพระสุทัน ราชบุตร น่า ๒๘
แปลงเรือแซเปนเรือไชยแลเรือศีศะสัตว " ๒๙
ทำพระราชพิธีมัธยมที่ไชยนาทบุรี " ๒๙
ได้ช้างเผือกพลายเมืองกาญจนบุรีชื่อ พระคเชนทโรดม " ๒๙
แต่งกองทัพให้นักพระสุทันไปรบญวนที่เมืองลแวก " ๓๐
ไฟไหม้ในพระราชวัง " ๓๐
ทำพระราชพิธีอาจาริยาภิเศก " ๓๐
ทำพระราชพิธีอินทราภิเศก " ๓๐
พระราชทานสัตตสดกมหาทาน " ๓๐
ทัพหงษาวดี ครั้งที่ ๒ พระเจ้าหงษาวดีสุวรรณเอกฉัตร
 ยกมาตีกรุง " ๓๑
ขุดคลองมหานาค " ๓๒
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิชนช้างกับพระเจ้าแปร " ๓๕
สมเด็จพระสุริโยไทยชนช้างสิ้นพระชนม์ " ๓๕
พระมหาธรรมราชายกทัพเมืองเหนือลงมาตั้งที่เมืองไชยนาท " ๓๘
พระเจ้าหงษาวดีขัดเสบียง ยกกองทัพกลับทางเหนือ " ๔๐
พระราเมศวร พระมหินทราธิราช พระสุนทรสงคราม
 ยกกองทัพตามพระเจ้าหงษาวดี " ๔๑
ทัพพระเจ้าแปรตีทัพน่าพระมหาธรรมราชาแตกที่เมืองอินทบุรี " ๔๓
พระมหาธรรมราชายกหนีทัพหงษาวดี " ๔๓
มอญจับพระราเมศวรกับพระมหินทราธิราชได้ " ๔๔
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิให้ข้าหลวงขึ้นไปขอพระราเมศวร
 พระมหินทราธิราช น่า ๔๕
พระเจ้าหงษาวดีขอช้างพลายศรีมงคล พลายมงคลทวีป " ๔๖
พระเจ้าหงษาวดีคืนช้างพลายศรีมงคล พลายมงคลทวีป " ๔๗
พระมหาธรรมราชาลงมาเฝ้า " ๔๗
ทำการพระศพสมเด็จพระสุริโยไทย " ๔๗
สร้างวัดสบสวรรค์ " ๔๗
ตั้งบ้านท่าจีนเปนเมืองสาครบุรี " ๔๗
ตั้งบ้านตลาดขวัญเปนเมืองนนทบุรี " ๔๗
ตั้งเมืองนครไชยศรี " ๔๗
รื้อกำแพงเมืองลพบุรี เมืองนครนายก เมืองสุพรรณบุรี " ๔๘
พิจารณาเลขสังกัดสมพรรค์ " ๔๘
พระศรีศิลป์เปนขบถ " ๔๘
ได้ช้างเผือกพลายที่ตำบลไทรย้อยชื่อ พระรัตนากาศ " ๔๙
ได้ช้างเผือกพลายเมืองเพ็ชรบุรีชื่อ พระแก้วทรงบาศ " ๕๐
ได้ช้างเผือกแม่ลูกที่ตำบลป่ามหาโพธิ์ " ๕๐
ได้ช้างเผือกพลายที่ป่าทเลชุบศรชื่อ พระบรมไกรสร " ๕๐
ได้ช้างเผือกพลายที่ตำบลป่าน้ำทรงชื่อ พระสุริยกุญชร " ๕๐
ถวายพระนามพระเจ้าช้างเผือกเพิ่มในท้ายพระนามเดิม " ๕๐
พระเจ้าหงษาวดีกยอดินนรทา หรือกฤษดานุรุทธ
 ให้มาขอช้างเผือก ไม่ได้ " ๕๐
กองทัพหงษาวดียกมารบ ครั้งที่ ๓ พระเจ้าหงษาวดี
 ยกทัพหลวงมา น่า ๕๓
พระเจ้าหงษาวดียกไปติดเมืองพิศณุโลก " ๕๕
พระมหาธรรมราชายอมแพ้แก่พระเจ้าหงษาวดี " ๕๖
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิยอมทำไมตรี " ๖๑
พระเจ้าหงษาวดีขอช้างเผือก ๔ ช้างกับพระราเมศวร
 พระยาจักรี พระสุนทรสงคราม ได้แล้วยกทัพกลับไป " ๖๒
พระยาตานีเข้ามาช่วยราชการทัพ กลับเปนขบถ " ๖๓
(พระไชยเชษฐา) พระเจ้ากรุงศรีสัตนาคนหุตทูลขอพระเทพ
 กษัตรีย์เปนพระมเหษี " ๖๓
พระมหาจักรพรรดิส่งพระแก้วฟ้าไปแทนพระเทพกษัตรีย์ " ๖๔
พระเจ้ากรุงศรีสัตนาคนหุตคืนพระแก้วฟ้า " ๖๕
ส่งพระเทพกษัตรีย์ไปล้านช้าง " ๖๕
พระเจ้าหงษาวดีคิดกับพระมหาธรรมราชาแย่งพระเทพกษัตรีย์
 ไปหงษาวดี " ๖๖
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิละราชสมบัติ เสด็จออกไปอยู่วังหลัง น่า ๖๖
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิเสด็จขึ้นไปปฏิสังขรณ์พระมหาธาตุ
 เมืองลพบุรี " ๖๗
สมเด็จพระมหินทราธิราชเกิดวิวาทกับพระมหาธรรมราชา น่า ๖๗
สมเด็จพระมหินทราธิราชให้พระเจ้ากรุงศรีสัตนาคนหุต
 ยกมาตีเมืองพิศณุโลก แลส่งพระยาสีหราชเดโช
 กับพระท้ายน้ำขึ้นไปเปนไส้ศึก " ๖๗
กองทัพกรุงศรีสัตนาคนหุตยกมาตีเมืองพิศณุโลก " ๖๘
สมเด็จพระมหินทราธิราชยกทัพเรือขึ้นไปเมืองพิศณุโลก " ๖๘
พระมหาธรรมราชาเผาทัพเรือสมเด็จพระมหินทราธิราช " ๖๙
พระเจ้าหงษาวดีให้มาช่วยเมืองพิศณุโลก " ๗๐
กองทัพกรุงศรีสัตนาคนหุตถอยจากเมืองพิศณุโลก " ๗๐
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิทรงผนวช " ๗๑
สมเด็จพระมหินทราธิราชถวายราชสมบัติคืนแก่สมเด็จ
 พระมหาจักรพรรดิ น่า ๗๒
พระมหาธรรมราชาไปกรุงหงษาวดี " ๗๓
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิขึ้นไปรับพระวิสุทธิกษัตรีย์
 กับพระเอกาทศรฐมาจากเมืองพิศณุโลก " ๗๓
สมเด็จพระมหินทราธิราชให้ไปตีเมืองกำแพงเพ็ชร " ๗๔
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๔ พระเจ้าหงษาวดียกทัพหลวงมา " ๗๕
สมเด็จพระมหาจักรพรรดิสวรรคต " ๘๐
พระยารามบัญชาการรักษาพระนคร น่า ๘๑
พระมหาธรรมราชาลวงขอพระยารามไปถวายพระเจ้าหงษาวดี " ๘๕
พระศรีเสาวราชลูกเธอบัญชาการรักษาพระนคร " ๘๙
สมเด็จพระมหินทราธิราชสงไสยพระศรีเสาวราช ให้ปลงพระ
 ชนม์เสีย " ๘๙
กองทัพกรุงศรีสัตนาคนหุตยกมาช่วยสมเด็จพระมหินทราธิราช " ๙๐
ทัพหงษาวดีตีทัพกรุงศรีสัตนาคนหุตแตก " ๙๒
พระมหาธรรมราชาแต่งพระยาจักรีเข้าไปเปนไส้ศึกในพระนคร " ๙๒
พระยาจักรีได้บัญชาการรักษาพระนคร แกล้งให้แพ้
 พระเจ้าหงษาวดี " ๙๓
เสียพระนครแก่พระเจ้าหงษาวดี " ๙๔
พระเจ้าหงษาวดีอภิเศกพระมหาธรรมราชาธิราช น่า ๙๕
พระมหินทราธิราชสวรรคต " ๙๖
ตั้งข้าราชการผู้ใหญ่ " ๙๗
ศึกลแวก ครั้งที่ ๑ พระยาลแวกยกมาตีพระนคร " ๙๗
พระเพ็ชรรัตนเจ้าเมืองเพ็ชรบูรณ์เปนขบถ " ๙๘
ศึกลแวก ครั้งที่ ๒ พระยาลแวกให้มาตีหัวเมืองตวันออก " ๙๙
พระนเรศวรเสด็จไปครองเมืองพิศณุโลก น่า ๑๐๐
เสด็จไปช่วยพระเจ้าหงษาวดีตีเมืองล้านช้าง " ๑๐๐
ศึกลแวก ครั้งที่ ๓ พระยาลแวกยกมาตีพระนคร " ๑๐๐
พระยาลแวกเอาเทวรูปที่เมืองพระประแดงไป " ๑๐๑
ศึกลแวก ครั้งที่ ๔ พระยาลแวกให้มาตีเมืองเพ็ชรบุรี " ๑๐๒
พระยาจีนจันตุเมืองลแวกเข้ามาสวามิภักดิ์แล้วหนี " ๑๐๒
ให้ขุดขื่อน่าพระนครแต่ป้อมมหาไชยไปบางกะจะ " ๑๐๓
ญาณพิเชียรเปนขบถ " ๑๐๓
ศึกลแวก ครั้งที่ ๕ พระยาลแวกยกมาตีเมืองเพ็ชรบุรี " ๑๐๔
ศึกลแวก ครั้งที่ ๖ พระยาลแวกให้มาตีหัวเมืองตวันออก " ๑๐๕
พระเจ้าหงษาวดี (กฤษดานุรุทธ) สิ้นพระชนม์ " ๑๐๖
มังเอิงราชโอรสเปนพระเจ้าหงษาวดี (มีพระนามว่า นันบุเรง
 คือ นันทราชา หรือไชยสิงห์) " ๑๐๖
พระนเรศวรไปช่วยพระเจ้าหงษาวดีตีเมืองรุม เมืองคัง " ๑๐๖
พระเจ้าหงษาวดีลวงพระนเรศวรจะเอาไปทำร้าย " ๑๐๙
ไทยใหญ่ที่อยู่เมืองกำแพงเพ็ชรหนีพม่ามอญเข้ามาอยู่เมือง
 พิศณุโลก " ๑๑๐
พระเจ้าหงษาวดีอุบายให้พระยาเกียรติ์ พระยาพระราม
 มารับพระนเรศวร " ๑๑๑
พระมหาเถรคันฉ่องทูลพระนเรศวรให้ทราบอุบายพระเจ้าหงษาวดี " ๑๑๑
พระนเรศวรประกาศการสงครามกับกรุงหงษาวดี " ๑๑๒
พระนเรศวรยิงสุรกรรมาแม่ทัพหงษาวดีตายที่แม่น้ำสโตง " ๑๑๓
ตั้งพระมหาเถรคันฉ่องเปนสมเด็จพระสังฆราช น่า ๑๑๔
แรกแบ่งคณะสงฆ์เปนคณะเหนือ คณะใต้ " ๑๑๔
ให้พระยาเกียรติ์ พระยาพระราม กับครัวที่ตามเสด็จพระ
 นเรศวรมาจากเมืองมอญ ตั้งอยู่บ้านขมิ้นขุนแสน " ๑๑๔
พระนเรศวรให้จับพม่ามอญที่เข้ามาตั้งอยู่เมืองเหนือ " ๑๑๕
พระนเรศวรยกไปตีทัพพม่ามอญที่ตั้งอยู่ ณ เมืองกำแพงเพ็ชร " ๑๑๕
พระยาพิไชย พระยาสวรรคโลก เปนขบถ " ๑๑๖
พระนเรศวรยกไปตีเมืองสวรรคโลก " ๑๑๗
เชิญรูปพระร่วง พระฦๅ เมืองสวรรคโลก มาไว้เมืองพิศณุโลก " ๑๑๙
พระยาลแวกขอเปนไมตรี " ๑๑๙
ส่งครัวไทยใหญ่ลงมาพระนคร ให้ตั้งอยู่ตำบลวัดป้อม " ๑๒๐
เลิกหัวเมืองเหนือ เทครัวอพยพมารวมอยู่พระนคร " ๑๒๑
พระนเรศวรเสด็จลงมาอยู่พระนคร เตรียมรบศึกหงษาวดี " ๑๒๑
ทำไมตรีกับพระยาลแวก " ๑๒๑
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๑ พระเจ้าหงษาวดีให้พระเจ้าเชียงใหม่
 กับพระยาพสิมยกมาตีพระนคร " ๑๒๒
ทัพไทยตีพระยาพสิมแตกที่เมืองสุพรรณ " ๑๒๓
พระราชมานูตีทัพน่าเชียงใหม่แตก ทัพเชียงใหม่เลิกกลับไป " ๑๒๔
แต่งข้าหลวงไปปันแดนกับพระยาลแวก " ๑๒๕
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๒ พระเจ้าหงษาวดีให้พระเจ้าเชียงใหม่
 ยกลงมาตีพระนคร " ๑๒๖
พระยาลแวกให้พระศรีสุพรรณมาธิราชคุมพลเข้ามาช่วย " ๑๒๗
พระเจ้าหงษาวดีให้พระมหาอุปราชายกหนุนมาตั้งอยู่เมือง
 กำแพงเพ็ชร น่า ๑๒๘
พระนเรศวร พระเอกาทศรฐ ตีทัพน่าเชียงใหม่ที่ปากโมกน้อย " ๑๒๙
พระนเรศวร พระเอกาทศรฐ ตีทัพพระเจ้าเชียงใหม่แตกที่บ้านแห " ๑๓๑
สมเด็จพระมหาธรรมราชายกทัพหลวงหนุนขึ้นไป " ๑๓๓
พระนเรศวรยกตามไปตีได้ค่ายหลวงของพระเจ้าเชียงใหม่
 ที่ตำบลชะไว " ๑๓๔
พระนเรศวรเกิดอริกับพระศรีสุพรรณมาธิราช " ๑๓๕
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๓ พระเจ้าหงษาวดียกมาตีพระนคร " ๑๓๗
พระนเรศวร พระเอกาทศรฐ รบกองทัพพระมหาอุปราชา
 ที่ตำบลชายเคือง " ๑๓๙
พระนเรศวร พระเอกาทศรฐ จะปลอมเข้าค่ายพระเจ้าหงษาวดี " ๑๔๐
พระนเรศวร พระเอกาทศรฐ ตีทัพพระเจ้าหงษาวดีที่ปากโมกใหญ่ " ๑๔๑
พระเจ้าหงษาวดีเลิกทัพกลับไป " ๑๔๒
ศึกลแวก ครั้งที่ ๗ พระยาลแวกให้มาตีหัวเมืองตวันออก " ๑๔๒
กองทัพกรุงไปตีทัพลแวกแตก " ๑๔๒
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๔ พระเจ้าหงษาวดียกมาตีพระนคร " ๑๔๓
พระนเรศวรปีนค่ายพระเจ้าหงษาวดี " ๑๔๔
พระเจ้าหงษาวดีเลิกทัพกลับไป " ๑๔๕
สมเด็จพระมหาธรรมราชาสวรรคต " ๑๔๕
เตรียมทัพหลวงจะไปตีกรุงกัมพูชา (เมืองลแวก) น่า ๑๔๖
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๑ พระเจ้าหงษาวดีให้พระมหาอุปราชา
 ยกมาตีพระนคร " ๑๔๗
สมเด็จพระนเรศวรกับสมเด็จพระเอกาทศรฐยกทัพหลวง
 ไปตั้งรบทัพมอญที่ปากโมก " ๑๕๐
กองทัพหลวงรบทัพหงษาวดี " ๑๕๖
สมเด็จพระนเรศวรทำยุทธหัตถีชนะพระมหาอุปราชา " ๑๕๘
ทัพหงษาวดีแตก " ๑๕๙
สมเด็จพระนเรศวรให้ก่อพระเจดีย์สรวมศพพระมหาอุปราชา
 ที่ตะพังตรุ " ๑๕๙
มีรับสั่งให้ปฤกษาโทษนายทัพนายกองที่ตามเสด็จไม่ทันยุทธหัตถี " ๑๖๐
 สมเด็จพระพนรัตนถวายพระพรขอโทษนายทัพนายกอง " ๑๖๐
มีรับสั่งให้ข้าราชการที่พ้นโทษคุมกองทัพไปตีเมืองทวาย
 เมืองตะนาวศรี แก้ตัว " ๑๖๒
กลับตั้งหัวเมืองเหนืออย่างเดิม " ๑๖๓
พระเจ้าหงษาวดีให้นายทัพนายกองที่แตกทัพไปรักษาเมือง
 ทวาย เมืองตะนาวศรี " ๑๖๔
พระเจ้าเชียงใหม่ยอมมาสวามิภักดิ์ " ๑๖๔
ทัพล้านช้างมาตีเมืองเชียงแสน พระเจ้าเชียงใหม่
ขอกองทัพกรุงขึ้นไปช่วย น่า ๑๖๖
กองทัพกรุงขึ้นไปห้ามทัพล้านช้างเลิกกลับไป " ๑๖๗
ให้พระยารามเดโชเปนข้าหลวงประจำอยู่เมืองเชียงแสน " ๑๖๗
กองทัพไทยตีได้เมืองทวาย เมืองตะนาวศรี " ๑๖๗
กองทัพไทยที่เมืองทวาย เมืองตะนาวศรี แต่งทัพเรือออกตี
 ทัพมอญที่มาช่วยแตก " ๑๖๘
กองทัพไทยตีทัพมอญที่ยกมาทางบกแตกที่ใกล้เมืองกลิอ่อง " ๑๗๐
จัดการเมืองทวายแล้ว กองทัพกรุงยกกลับ " ๑๗๐
กองทัพไทยก่อพระเจดีย์ ๓ องค์ที่ต่อแดน " ๑๗๐
เสด็จยกทัพหลวงไปตีกรุงกัมพูชา ครั้งที่ ๑ " ๑๗๑
กองทัพหลวงขัดเสบียง ต้องยกกลับ " ๑๗๒
ศึกหงษาวดี ครั้งที่ ๒ พระเจ้าหงษาวดีให้พระเจ้าแปรยกมา " ๑๗๓
เสด็จยกทัพหลวงไปตีพระเจ้าแปรแตกที่ตำบลสังขล่า " ๑๗๔
พระเจ้าหงษาวดีให้ถอดพระเจ้าแปร " ๑๗๕
เสด็จยกทัพหลวงไปตีกรุงกัมพูชา ครั้งที่ ๒ " ๑๗๕
ได้กรุงกัมพูชา จับพระยาลแวกแลพระศรีสุพรรณมาธิราชได้ " ๑๘๙
ทำพระราชพิธีปฐมกรรมประหารชีวิตรพระยาลแวก
 (นักพระสัฏฐา) " ๑๙๐
กวาดครัวเขมรมากรุง " ๑๙๑
พระยาศรีไสยณรงค์ผู้รั้งราชการเมืองตะนาวศรีเปนขบถ " ๑๙๒
ให้สมเด็จพระเอกาทศรฐยกกองทัพออกไปปราบพระยา
 ศรีไสยณรงค์ น่า ๑๙๒
ได้เมืองตะนาวศรี จับตัวพระยาศรีไสยณรงค์ได้ " ๑๙๕
เจ้าเมืองเมาะลำเลิงวิวาทกับเจ้าเมืองเมาะตมะ เจ้าเมือง
 เมาะลำเลิงสวามิภักดิ์ ขอกองทัพยกไปช่วยป้องกันเมือง " ๑๙๖
แต่งกองทัพไปช่วยรักษาเมืองเมาะลำเลิง " ๑๙๖
พระสุธรรมราชาราชบุตรนักพระสัฎฐาได้เปนพระยาลแวก " ๑๙๗
พระยาลแวกสวามิภักดิ์ " ๑๙๗
เตรียมกองทัพไปตีเมืองหงษาวดี " ๑๙๙
กองทัพเจ้าพระยาจักรียกไปตั้งที่เมืองเมาะลำเลิง " ๒๐๐
เมืองตองอูแลหัวเมืองมอญอิกหลายเมืองสวามิภักดิ์ " ๒๐๐
พระมหาเถรเสียมเพรียมบอกอุบายให้พระยาตองอูคิด
 ตั้งตัวเปนใหญ่ " ๒๐๑
พระยาตองอูยุให้หัวเมืองมอญแตกกับไทย " ๒๐๕
พวกมอญหลงอุบายพระยาตองอู จับไทยที่ออกไปเกี่ยวเข้า " ๒๐๕
เจ้าพระยาจักรีจะเร่งเอาผู้ร้ายมอญกับเจ้าเมืองเมาะลำเลิง
 เจ้าเมืองเมาะลำเลิงเอาใจออกหาก อพยหนี " ๒๐๖
มอญที่สวามิภักดิ์เกิดเปนขบถ " ๒๐๗
เสด็จยกทัพหลวงไปเมืองเมาะตมะ " ๒๐๘
พระยาตองอูยกไปรักษาเมืองหงษาวดี " ๒๑๒
ทัพหลวงตีได้เมืองเมาะตมะ น่า ๒๑๔
พระยาตองอูเผาเมืองหงษาวดีแล้วพาพระเจ้าหงษาวดี
 หนีไปเมืองตองอู " ๒๑๕
ทัพหลวงเสด็จถึงเมืองหงษาวดี " ๒๑๖
ทัพหลวงยกไปเมืองตองอู " ๒๑๖
พระยาตองอูแต่งทูตคุมบรรณาการมาถวาย " ๒๑๗
พระมหาเทพจับทูตของพระยาตองอู " ๒๑๘
พระยาตองอูทำอุบายหน่วงกองทัพหลวงไม่ให้ตีเมือง " ๒๑๘
ทัพหลวงเข้าตีเมืองตองอู " ๒๑๙
พระเจ้าเชียงใหม่วิวาทกับพระยารามเดโชข้าหลวง " ๒๒๑
เมืองแสนหวีสวามิภักดิ์ " ๒๒๒
กองทัพหลวงขัดเสบียง ต้องยกกลับ " ๒๒๒
ให้สมเด็จพระเอกาทศรฐไประงับวิวาทเมืองเชียงใหม่ " ๒๒๒
ตั้งพระยาทละอยู่ครองเมืองเมาะลำเลิง เมืองเมาะตมะ
 ควบคุมหัวเมืองมอญที่ขึ้นไทย " ๒๒๓
สมเด็จพระเอกาทศรฐทรงสมัคสมานเมืองเชียงใหม่กับ
 หัวเมืองที่ใกล้เคียง " ๒๒๓
สมเด็จพระนเรศวรกลับจากเมืองตองอูไปประทับที่เมืองสุพรรณ " ๒๒๙
สมเด็จพระเอกาทศรฐเสด็จกลับมาเฝ้าที่เมืองสุพรรณ " ๒๓๕
พระยาลแวกพิราไลย เขมรทูลขอพระศรีสุพรรณมาธิราช
 ออกไปครองกรุงกัมพูชา " ๒๓๕
พระยาอ่อนเปนขบถต่อพระยาลแวก โปรดให้พระมหา
 ธรรมราชาราชโอรสยกกองทัพไปช่วยตีพระยาอ่อนแตก น่า ๒๓๖
สมเด็จพระนเรศวรเสด็จจากเมืองสุพรรณบุรีไปประทับ
 เมืองราชบุรี " ๒๓๗
สมเด็จพระเอกาทศรฐเสด็จขึ้นไปเมืองพิศณุโลก ปิดทอง
 พระพุทธชินราช " ๒๓๗
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทั้งสองพระองค์เสด็จจากเมืองราชบุรี
 ไปประพาศทางฝั่งทเลถึงสามร้อยยอด " ๒๓๙
กลับจากประพาศ เสด็จมาประทับเมืองเพ็ชรบุรี " ๒๓๙
เตรียมทัพจะยกไปตีเมืองตองอู " ๒๓๙
พระยาอังวะยกมาตีเมืองหน่าย แล้วจะตีเมืองแสนหวี " ๒๓๙
เสด็จยกทัพหลวงจะไปตีเมืองอังวะ " ๒๔๐
ทัพหลวงถึงเมืองเชียงใหม่ ทรงระงับวิวาทในระหว่าง
 พระเจ้าเชียงใหม่กับพระยารามเดโช " ๒๔๐
ทัพหลวงสมเด็จพระนเรศวรยกไปทางเมืองห้างหลวง
 สมเด็จพระเอกาทศรฐยกไปทางเมืองฝาง " ๒๔๑
สมเด็จพระนเรศวรเสด็จถึงเมืองห้างหลวง ทรงพระ
 ประชวรสวรรคต " ๒๔๑
สมเด็จพระเอกาทศรฐได้ข่าวประชวร ตามไปเมืองห้างหลวง " ๒๔๑
เชิญพระบรมศพสมเด็จพระนเรศวรยกทัพกลับคืนพระนคร น่า ๒๔๓
ตั้งพระทุลองลูกพระเจ้าเชียงใหม่เปนพระศรีสุมหาธรรมราชา " ๒๔๔
เมืองไทรแต่งทูตแลเครื่องบรรณาการเข้ามาถวาย
 ขึ้นไปเฝ้าที่เมืองกำแพงเพ็ชร " ๒๔๔
ทำพระราชพิธีสงครามาภิเศก แห่เสด็จจากปากโมก
 ประเวศพระนคร " ๒๔๔
สร้างวัดวรเชษฐาราม " ๒๔๗
หัวเมืองมอญเปนขบถต่อพระยาตองอู " ๒๔๙
พระยาตองอูแอบอ้างรับสั่งพระเจ้าหงษาวดีลวงหัวเมืองมอญ " ๒๔๙
นักสร้างบุตรพระยาตองอูลอบปลงพระชนม์พระเจ้าหงษาวดี " ๒๕๐
พระยาตองอูกลัวหัวเมืองมอญจะขบถ ประกาศว่า จะมา
 ขึ้นกรุงศรีอยุทธยา " ๒๕๑
หัวเมืองมอญออกหากจากพระยาตองอูมาสวามิภักดิ์
 พระยาทละ ขึ้นกรุงศรีอยุทธยา " ๒๕๒
พระยาตองอูแต่งทูตคุมเครื่องบรรณาการเข้ามาถวาย
 ขอขึ้นกรุงศรีอยุทธยา " ๒๕๒
แต่งเรือทำพระราชพิธีอาศวยุช " ๒๕๒
สร้างพระพุทธรูปสนองพระองค์ แลทำพระราชพิธีไล่เรือ
 รับพระพุทธรูป " ๒๕๔
ตั้งพระราชกำหนดกฎพระไอยการ น่า ๒๕๖
ตั้งส่วยแลอากรขนอนตลาด " ๒๕๖
พระราชทานที่กัลปนาเปนนิตยภัตรสงฆ์ " ๒๕๖
ตั้งเจ้าฟ้าสุทัศนราชโอรสเปนพระมหาอุปราช " ๒๕๖
พระมหาอุปราชเสวยยาพิศม์สิ้นพระชนม์ " ๒๕๗
สมเด็จพระเอกาทศรฐสวรรคต " ๒๕๗
พระศรีศิลป์เปนขบถ จับพระเจ้าแผ่นดินปลงพระชนม์ น่า ๒๕๗
ตั้งจมื่นศรีสรรักษ์เปนพระมหาอุปราช น่า ๒๕๘
พระมหาอุปราชสิ้นพระชนม์ " ๒๕๘
ยี่ปุ่นเปนขบถ " ๒๕๘
ตั้งพระมหาอำมาตย์ที่ปราบยี่ปุ่นขบถเปนเจ้าพระยากลาโหม
 สุริวงษ์ " ๒๕๙
ชักพระมงคลบพิตรจากฝ่ายตวันออกพระราชวังมาทำมณฑป
 ไว้ฝ่ายตวันตก " ๒๕๙
เสียเมืองตะนาวศรีแก่มอญ " ๒๕๙
พูนดินน่าวิหารแกลบเปนที่ทำการพระเมรุ " ๒๕๙
พบรอยพระพุทธบาท น่า ๒๕๙
สร้างบริเวณวัดพระพุทธบาท " ๒๖๐
ตัดทางหลวงแต่ท่าเรือไปพระพุทธบาท " ๒๖๐
สร้างตำหนักท่าเจ้าสนุก " ๒๖๐
แปลงปัถวีเรือไชยเปนเรือกิ่ง " ๒๖๐
ฉลองวัดพระพุทธบาท " ๒๖๐
พระปรางค์วัดมหาธาตุพัง " ๒๖๑
แต่งหนังสือมหาชาติคำหลวง " ๒๖๑
สร้างพระไตรปิฎกจบบริบูรณ์ " ๒๖๑
สมเด็จพระเจ้าทรงธรรมสวรรคต " ๒๖๑
พระศรีศิลป์ราชอนุชาเปนขบถ จับได้ น่า ๒๖๑
เจ้าพระยากลาโหมสุริวงษ์ทำศพ เกิดสงไสยว่า จะเปนขบถ " ๒๖๒
เจ้าพระยากลาโหมสุริวงษ์เปนขบถ จับพระเจ้าแผ่นดินปลง
 พระชนม์ " ๒๖๒
ขุนนางถวายราชสมบัติแก่เจ้าพระยากลาโหมสุริวงษ์ น่า ๒๖๕

  1. หนังสือพงษาวดาร ฉบับบรัดเลพิมพ์ ว่า ๗๙๖–๘๓๕
  2. หนังสือพงษาวดาร ฉบับบรัดเลพิมพ์ ไม่มีแผ่นดินสมเด็จพระอินทราชาที่ ๒ รวมปีไว้ในแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถ
  3. ว่า สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒ มีรัชกาล ๔๐ ปี จำนวนนี้ขาดไป ๓ ปี บางทีจะนับแต่ปีราชาภิเศกไป